Category Archives: અન્ય લેખો

ગુજરાતી સાહિત્યના અન્ય ચુનંદા લેખો નો સંગ્રહ

વિશેષ નોંધ – તંત્રી

22nd May, 2014

Namaste to all readers,

Due to brain hemorrhage, Mrugesh Shah has been operated by Neurosurgeon. His condition is stable and under observation period in ICU, Metro Hospital. He requires long treatment and therefore required financial help. Estimated cost of treatment is about 4 to 5 lacs. The account for this medical expenses will be maintained by his mama Mr.Rameshbhai (CA) and he will be responsible for it. for more inquiry, contact on cell : +91-9819093190

Detail of Bank Account as under :
Name : DHANANJAY THAKORLAL SHAH
Bank : CENTRAL BANK OF INDIA, KARELIBAUG BRANCH BARODA – 390018
A/C No : 00000001324943292
IFSC : CBINO280486

પ્રિય વાચકમિત્રો,

વાચકોને વધારે સુવિધા તેમજ વિવિધતા મળી રહે તે હેતુથી આ વિભાગને અહીં બંધ કરી તેને રીડગુજરાતી પર સાહિત્યના મુખ્ય વિભાગમાં ખસેડવામાં આવ્યો છે. જેથી હવે પછી આ વિભાગમાં કોઈ લેખો મૂકવામાં નહીં આવે તેની આપે નોંધ લેવી. નવા તૈયાર કરાયેલા વિભાગના સરનામા નીચે મુજબ છે જે આપ સૌ નોંધી લેશો.

સાહિત્ય વિભાગ માટે : http://www.readgujarati.com/sahitya
સમાચાર વિભાગ માટે : http://www.readgujarati.com/samachar
પુસ્તક પરિચય વિભાગ માટે : http://www.readgujarati.com/pustak

For those who are reading site from FEED TOOLS, kindly note the following addresses :

નવા સાહિત્ય વિભાગ ફીડ : http://www.readgujarati.com/sahitya/?feed=rss2
સમાચાર વિભાગ ફીડ : http://www.readgujarati.com/samachar/?feed=rss2
પુસ્તક પરિચય વિભાગ ફીડ : http://www.readgujarati.com/pustak/?feed=rss2

આ વિભાગમાં મુકાયેલ કુલ 700 લેખોને નવા વિભાગ તરફ ખસેડવા માટે હું પ્રયત્ન કરી રહ્યો છું પરંતુ હજી સુધી તેનો કોઈ ઉકેલ મળી શક્યો નથી. જો કોઈ સુવિધા પ્રાપ્ત થશે તો અહીં આપેલા તમામ લેખો નવા સાહિત્ય વિભાગમાં ખસેડવામાં આવશે. આમ છતાં દરેક સંજોગોમાં આ વિભાગ ચાલુ જ રહેશે જેથી નવા વાચકો અહીં મૂકાયેલા તમામ લેખો વાંચવાનો લાભ લઈ શકે.

નમસ્તે. ધન્યવાદ.

CLICK HERE TO VISIT NEW SAHITYA SECTION

તંત્રી
મૃગેશ શાહ (રીડગુજરાતી.કોમ)
ફોન : 98980 64256

Advertisements

વાચકોને વિશેષ સૂચના – તંત્રી

વ્હાલા વાચકમિત્રો,

રીડગુજરાતી જે સર્વર પર મૂકવામાં આવી છે તેની પર વાયરસ નો કોઈક પ્રોબ્લેમ થયો હોવાને લીધે કદાચ આપને પણ અસુવિધા થઈ હશે જેના લીધે હું ક્ષમા ચાહું છું. કૃપયા આપ આપના કોમ્પ્યુટરનું એન્ટીવાયરસ ચાલુ રાખીને જ સાઈટ ખોલશો. (સાહિત્ય વિભાગમાં વાયરસ નો કોઈ પ્રોબલેમ નથી, જે પ્રોબલેમ છે તે સાઈટના મુખ્ય પેજ પર જ છે.) ચોવીસ કલાકથી સર્વર એડમિનિસ્ટ્રેસ્ટર્સ વાયરસ કાઢવાનો સતત પ્રયત્ન કરી જ રહ્યા છે પરંતુ ટેકનિકલ કારણોસર એને હજી સંપૂર્ણ સુધારી શકાયું નથી. આગામી 12 કલાકમાં સર્વર સંપૂણ નોર્મલ થઈ જાય તે માટે હું સતત પ્રયત્ન કરી રહ્યો છું. અને તેથી આવતીકાલે કદાચ આ સાહિત્ય વિભાગમાં નવી કૃતિઓ નહીં મૂકી શકાય તે માટે માફી ચાહું છું. તેમ છતાં કંઈક નાની કૃતિ મૂકી શકાય એવી કોશિશ અવશ્ય કરીશ. આ સાથે સાઈટના હોમપેજ પર ગુરુવારે જે વિશેષ લેખ માટે સૂચના મૂકવામાં આવી હતી તેને પણ હવે આ પરિસ્થિતિ નોર્મલ થયે જ લઈ શકાશે જેની આપ નોંધ લેશો.

રીડગુજરાતી માટે બને ત્યાં સુધી હું કોઈ પણ પ્રકારની આર્થિક સહાય લેવી ના પડે તેવી જ કોશિશ કરું છું અને તે માટેનું પ્રોવિઝન અને ગણતરીથી જ ચાલુ છું પરંતુ આ વાયરસ, સ્લો સર્વર અને તે ઉપરાંત હવે વધારે વાચકોને ધ્યાનમાં રાખીને ઉત્તમ અને કોઈ પણ અડચણ વગર સાઈટ સતત ચાલુ રહે તે માટે તેને નવા સર્વર પર ખસેડવાની પણ જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે. આમ અચાનક કરવાનું થયું હોઈને સાઈટને નવા સર્વર પર લેવા માટે રૂ. 7000 ની તાત્કાલિક જરૂર ઊભી થઈ છે. વાચકો જો શક્ય હોય, અને જેટલું શક્ય હોય એટલી સહાય કરશે તો મારું કામ સરળ થઈ રહેશે. કદાચ કોઈ કારણોસર કોઈ આર્થિક સહાય ન કરી શકે તો પણ એમાં કશો જ વાંધો નથી, ઈશ્વર કૃપા હશે તો હું બને એટલી જલ્દીથી આ સમસ્યા ઉકેલવા પ્રયત્ન કરીશ.

આપના સહકારની અપેક્ષા સહ,

તંત્રી :
મૃગેશ શાહ

કહેવતોમાં આરોગ્ય – રમેશ સંઘવી અને રમણીક સોમેશ્વર

[જેની ટૂંક સમયમાં ચાર-ચાર આવૃત્તિ થઈ છે એવા પ્રખ્યાત પુસ્તક ‘શાંત તોમાર છંદ’ માં દોહરા, કાવ્ય, સુવાક્ય, પ્રેરકપ્રસંગ, પથ્ય અને ચૂંટેલી વાંચન સામગ્રીનો જાણે છપ્પનભોગ પીરસેલો છે. તેમાંથી આરોગ્ય લક્ષી કહેવતોની માહિતી આજે સાભાર લેવામાં આવે છે. આ પુસ્તકની વધુ પૂછપરછ માટે આપ પ્રકાશક શ્રી વનરાજભાઈ પટેલનો +91 285 2650505(જૂનાગઢ) ખાતે સંપર્ક કરી શકો છો. રીડગુજરાતીને આ પુસ્તક ભેટ મોકલવા બદલ પ્રકાશકશ્રીનો ખૂબ ખૂબ આભાર. ]

[01] ફરે તે ચરે ને બાંધ્યું ભૂખે મરે.
[02] ચેતતો નર સદા સુખી.
[03] અન્ન એવા ઓડકાર.
[04] કજિયાનું મૂળ હાંસીને રોગનું મૂળ ખાંસી.
[05] કડવું ઓસડ મા જ પાય.
[06] જાગ્યા ત્યારથી સવાર.
[07] જેટલા ભોગ તેટલા રોગ.
[08] જ્યાં સુધી ઘાસ ત્યાં સુધી આશ.
[09] દુ:ખનું ઓસડ દહાડા.
[10] ધીરજના ફળ મીઠાં.
[11] પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા.
[12] મન ચંગા તો કથરોટમેં ગંગા.
[13] વાવે તેવું લણે.
[14] જોશીના પાટલે ને વૈદ્યના ખાટલે.
[15] અન્ન તેવું મન, પાણી તેવી વાણી.
[16] અન્ન પારકું છે પણ પેટ કંઈ પારકું નથી.
વધુ આગળ વાંચો….

મુખવાસ ભાગ-2 – સંકલિત

[સમગ્ર ઑક્ટોબર માસમાં રીડગુજરાતીના હોમપેજ પર ‘મુખવાસ’ વિભાગમાં મૂકાયેલા વાક્યોનો સંગ્રહ]

[01] ‘ઘરમાં મારું ચલણ છે !’ એવું કહેનારો પુરુષ બીજાં જૂઠાણાં પણ નહિ બોલતો હોય એની શી ખાતરી ?

[02] પૈસા ઉછીના લેવા જ પડે તો નિરાશાવાદી પાસેથી લેજો. ગમે તેમ તોયે, પૈસા પાછા આવશે એવી આશા એને હોતી નથી.

[03] જીભ તો જન્મના પહેલા દિવસે જ મળી જાય છે પણ એ પછી એના ઉપયોગની કલા મેળવતાં ક્યારેક આખી જિંદગી વીતી જતી હોય છે.

[04] દાન આપ્યા પછી દાન લેનાર પાસેથી કોઈ કામની અપેક્ષા રાખવી એ તમારું દાન કે મદદ નથી, પણ એ તમારી વ્યવહાર ચતુરાઈ છે.

[05] એક રેસ્ટોરાં પોતાના ગ્રાહકની ઘણી કાળજી લે છે. તેમના વાનગીપત્રક(મેનુકાર્ડ)ને અંતે નજીકના બધા ડૉકટરોનાં સરનામાં છાપેલાં છે.

[06] કેટલાક ડૉકટરોને એટલી બધી ધીકતી પ્રૅક્ટિસ ચાલે છે કે ઘણા દર્દીઓને તે નિખાલસપણે કહી પણ દે છે કે, ‘તમને કશું થયું નથી !’

[07] નિરક્ષરતાની તરફેણમાં એક વાત જરૂર કહી શકાય : તેનાથી તમે અમુક પ્રકારના માથાના દુખાવારૂપ સાહિત્ય વાંચવામાંથી ઊગરી જાઓ છો !!
વધુ આગળ વાંચો….

પંચાગના શબ્દાર્થ – સંકલિત

[રોજબરોજ પંચાગમાં આપણે અમુક શબ્દો વાંચતા હોઈએ છીએ પરંતુ ઘણીવાર તેનો અર્થ કે તેના કારણ વિશે આપણે ખ્યાલ નથી હોતો. એવા કેટલાક શબ્દોના અર્થ અત્રે સંકલિત કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે. આશા વાચકોને ઉપયોગી થઈ પડશે – તંત્રી ]

[1] ‘પંચાગ’ એટલે શું ?
જેમાં તિથિ, વાર, નક્ષત્ર, યોગ અને કરણ એમ પાંચ અંગોની માહિતી આપવામાં આવી હોય એને પંચાગ કહે છે. તે પરથી શુભ-અશુભ મૂહુર્તો, યોગો વગેરે વિશે વિસ્તૃત માહિતી મેળવી શકાય છે.

[2] અધિક માસ કેમ આવે ?
ચાંદ્ર વર્ષ પરથી તિથિ, કરણ, વિવાહ, વાસ્તુ વગેરે કૃત્યો તથા વ્રત, ઉપવાસ, યાત્રાનો સમય વગેરે ઠરાવાય છે. માસ નિર્ણય પણ આ વર્ષ પરથી થાય છે. ચાંદ્ર વર્ષ પ્રમાણે મહિનાઓ નક્કી થાય છે અને સૌર વર્ષ પ્રમાણે વર્ષ નક્કી થાય છે. ચાંદ્ર વર્ષ સૂર્ય વર્ષ (સૌર વર્ષ કરતાં 10 દિવસ 21 કલાક અને 20 મિનિટ 35 સેકન્ડ) નાનું છે. આ તફાવત વધીને 30 દિવસનો થવા આવે ત્યારે એક ચાંદ્ર માસ વધારી બન્નેનો મેળ રાખવામાં આવે છે. આ વધારેલા માસને અધિક માસ કહે છે.

ચાંદ્ર માસમાં સૂર્ય એક રાશિમાંથી બીજી રાશિમાં જાય છે. ચાંદ્રમાસ 30 દિવસ કરતા નાનો હોવાથી કોઈક વખત આગલા ચાંદ્રમાસની અમાસે સંક્રમણ થયું હોય અને બીજું સંક્રમણ બીજા માસની શુક્લ પ્રતિપદાએ થાય. અર્થાત, ચાંદ્રમાસ દરમિયાન સૂર્ય રાશિ બદલે નહિ તો તે માસને અધિકમાસ કહે છે. આથી જે માસમાં સંક્રાંતિ ન થાય અર્થાત સૂર્ય રાશિ ન બદલે તે માસને અધિક માસ કહેવામાં આવે છે. અધિક માસની પદ્ધતિ દાખલ કરવાનો આશય ઋતુમાન અર્થાત સાયન વર્ષ જોડે સંબંધ રાખવાનો છે. આમ ન હોત તો આપણા ઉત્સવો દરેક ઋતુમાં ફર્યા કરત. આ વર્ષે પ્રથમ જ્યેષ્ઠ અધિક માસ છે.
વધુ આગળ વાંચો….

પૌરાણિક સંદર્ભોમાં દિવાળી – કુસુમ દવે

દિવાળી વિષે હિન્દુ ધર્મમાં કેટલીક દંતકથાઓ છે. દિવાળીની એ દંતકથાઓ લોકો દ્વારા પ્રચલિત છે કે એ દિવસે ભગવાન રામ ચૌદ વરસોના વનવાસ પછી અયોધ્યા પાછા ફર્યા હતા, તેમના કહેવા પ્રમાણે કારતકની અમાસનું વિશેષ મહત્વ છે, કારણકે તે દિવસે ભગવાન રામનો રાજ્યાભિષેક કરવામાં આવ્યો હતો. તે રાજ્યાભિષેકના આનંદમાં આખી અયોધ્યા નગરી દીવડાઓથી ઝગમગી ઊઠી હતી, ઘર-ઘરમાં મંગલ ગીતો ગવાતા હતા અને લોકોએ તેમના આનંદ માટે આતશબાજી પણ ખેલી હતી. કર્ણાટકની લોકકથા આ સંદર્ભમાં સત્યતા પુરવાર કરે છે.

બીજા પૌરાણિક સંદર્ભ દિવાળી સાથે જોડાયેલા છે. વિષ્ણુ પુરાણના મત પ્રમાણે રાજા બલિએ તેના બળથી ત્રણે લોકને પોતાને આધીન કરી લીધા હતા, તેનાથી દેવતાઓમાં ખળભળાટ મચી ગયો અને તેઓ ભગવાન વિષ્ણુની પાસે ગયા. દેવતાઓના રાજા ઈન્દ્રને વધારે ચિંતા થઈ કારણકે તે ત્રણે લોક ચાલ્યા જવાથી તે નામ માત્રના રાજા રહ્યા હતા. દેવતાઓએ વિષ્ણુને બલિરાજાને મારવાનું સૂચન કર્યું.

ભગવાન વિષ્ણુ બ્રાહ્મણના વેશમાં પાતાળ નગરીના રાજા બલિની પાસે ગયા અને દાનમાં ત્રણ પગલાં જમીનના માંગ્યા. રાજાએ બ્રાહ્મણને સંમતિ આપી. વિષ્ણુએ ત્રણ પગલામાં ત્રણે લોકને માપી લીધા. પાછળથી મૃત્યુલોક અને સ્વર્ગલોક ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાની પાસે રાખ્યા. બલિરાજાને પાતાળલોક પાછો આપ્યો. દેવતાઓને પોતાનો લોક મળવાથી રાજા બલિને ભગવાન વિષ્ણુએ જીવતદાન આપ્યું. એ ખુશીમાં બલિરાજાએ તેમના લોકમાં દીવડાઓ પ્રગટાવીને દિવાળી મનાવી.
વધુ આગળ વાંચો….

દિવાળીનો તહેવાર ઉજવવાની સાચી રીત – ભૂપત વડોદરિયા

સમયની સાથે બધું બદલાય છે. દિવાળી બેસતું વર્ષ-ભાઈબીજ-લાભપાંચમ આ બધા દિવસોની ઉજવણી આજે પણ ઉત્સાહ અને ઉમંગપૂર્વક થાય છે. દર વર્ષે થાય છે પણ આજે ઉત્સવની પાછળ લોકો નાણાં ખૂબ ખર્ચે છે અને આનંદ-પ્રમોદનાં સાધનોનો કોઈ તૂટો નથી છતાં એટલું તો જોઈ શકાય છે કે આજથી દશ-વીસ કે ત્રીસ વર્ષ પહેલાની દિવાળીમાં જે દૈવત હતું તે આજે જ્વલ્લે જ જોવા મળે છે.

આજે ફટાકડાની તડાફડી ખૂબ બોલે છે. ફટાકડામાં વિવિધતા બેસુમાર જોવા મળે છે. વિજ્ઞાનના નવા યુગમાં આપણે પ્રચંડ શકિતશાળી ફટાકડા જોઈએ છીએ અને એનાથી જે અવાજ થાય છે, જે ઘોંઘાટ પેદા થાય છે તેમાં નરી કર્કશતા અને માણસની શ્રવણશકિત ઉપર એક રીતસરના અત્યાચાર જેવું લાગે છે. ફટાકડામાં-દારૂગોળામાં અવાજની બુલંદી છે તેમાં ભીષણતા છે. પણ નવા વર્ષના શુભ આરંભના આનંદનું પ્રસન્ન ગીત નથી ! માત્ર અવાજ, ઘોંઘાટ, રાહદારીને ત્રાસ જ નહીં, ફ્ટાકડા ફોડનારાને પણ કાનમાં આંગળીઓ નાખી દેવી પડે ! એવી જ રીતે ધડાકા-ભડાકાની સાથે જ ભડકા અને શ્વાસ રુંધનારા ધૂમાડા જોવા મળે છે. વાતાવરણને જાણે વધુ ગૂંગળાવનારું અને દૂષિત બનાવવા માટેનો જ આ એક હઠીલો પ્રયાસ આપણને લાગે.

અગાઉમાં દિવાળી-બેસતું વર્ષ-ભાઈબીજના તહેવારોમાં દારૂખાનું ફુટતું હતું, ફટાકડાની ખરીદીમાં પણ એક પસંદગીની દ્રષ્ટિ હતી. આજે તો એક જ વાત જોવા મળે છે. ઘોંઘાટની હરીફાઈ અને આંખ બાળે તેવા ભડકાની હરીફાઈ ! અગાઉ જે શાંત તેજ હતું, પ્રસન્નતા હતી, ધીમી ગતિ હતી, ઉજવણીમાં જે શોભા-સંયમ હતા તે આજે કયાં છે ?
વધુ આગળ વાંચો….